1. حرفه پلاس
  2. مقالات
  3. مدیر اجرایی
  4. دنیای ووکا (VUCA) و چالش‌های آن

دنیای ووکا (VUCA) و چالش‌های آن

VUCA چیست

 

سرفصل‌های نوشتار

VUCA چیست و چگونه در زمان‌های چالش برانگیز رهبری می‌کنید؟

آیا چالش‌ها و فرصت‌هایی که روزها یا هفته‌ها طول می‌کشید تا کاملا پدیدار شوند، اکنون ناگهانی و بدون هشدار و پیش بینی به شما ضربه می‌زنند؟ اگر چنین است، شما تنها نیستید و در جهان ووکا زندگی می­کنید. واژه VUCA مخفف عبارت Volatility به معنای نوسان،  Uncertainty به معنای عدم قطعیت، Complexity به معنای پیچیدگی و Ambiguity  به معنای گنگ و مبهم است. این عبارت اولین بار توسط دانشکده جنگ ارتش ایالات متحده برای آموزش رهبری استراتژیک و تصمیم­گیری مورد استفاده قرار گرفت.

به دلیل تغییرات سیاسی و تکنولوژی در حال تغییر، جهان کنونی ناپایدارتر و مبهم‌تر از گذشته شده‌است. در دنیای VUCA، مهارت­های رهبری کسب و کار بسیار مهم است. رهبران در این محیط پر از نوسان، عدم قطعیت، پیچیدگی و ابهام، با چالش‌های بی‌سابقه‌ای مواجه می‌شوند. این عبارت به یک مخفف مدیریتی تبدیل شده است و چهار نوع چالش متمایز را در هم می­آمیزد که چهار نوع پاسخ متمایز را می­طلبد. در دنیای VUCA، مهم‌ترین موضوع پیش­بینی آینده و تقویت همکاری در کسب و کارها با ارائه راه حل­های مدرن است. تصمیمات و ارتباطات عوامل موفقیت برای شکل دادن به هدف مشترک هستند. در ادامه به جزئیات هر یک از اصول VUCA می­‌پردازیم و راه­حل­های مناسب را ارائه می‌دهیم.

نوسان (Volatility)

نوسان به شرایط ناپایدار و متغیر اشاره دارد. دنیای اطراف ما سریع‌تر از همیشه در حال تغییر است و خطرات ناشی از نوسانات دنیای VUCA می­تواند اطلاعات نادرست ایجاد کند. اریک کیل یکی از افسران ارتش آمریکا در جنگ با عراق خاطره­ای در این باره تعریف می­کند: «یک نمونه از نوسانات در زندگی من در عراق بود. در ساعت 6 صبح، از یک چرت دو ساعته در صندلی جلوی خودروی جنگی خود بیدار شدم و به طرز شگفت انگیزی احساس آرامش روز پیش رو داشتم. ما در حال پیشروی به سمت بغداد بودیم. با در نظر گرفتن همه چیز، صبح زیبایی بود. دو ساعت بعد در یک طوفان شن بودم که آنقدر شدید بود که همه چیز به رنگ نارنجی تیره شد، دید به یک متر کاهش یافت. دو ساعت بعد، هوا صاف شد و دو انتقال رادیویی همزمان دریافت کردم. یکی از افسر جوان در ماشین جنگی در فاصله 100 متری درگیر آتش­سوزی شدید با تانک­های دشمن بود و نیاز به راهنمایی داشت. تماس رادیویی دیگر از یک گروهبان جوان در کمتر از یک مایل بود. او می­خواست بداند با ده­ها کودکی که با تکان دادن علائم صلح از یک مدرسه ابتدایی خارج شده بودند تا به او سلام کنند، چه کند و می­خواست بداند که آیا می­تواند به آن‌ها آب‌نبات بدهد. به تعویق انداختن پاسخ درخواست دوم به این معنی بود که کل واحد نظامی 750 نفری ما متوقف میشد تا ببینید بچه­ها جلوی خودرو چه کار می­کنند. در مدت زمانی که برای خواندن سه جمله آخر طول کشید، هر یک از زیردستان با شدت بیشتری در صدایشان دو بار با من تماس گرفتند و من نمی­توانستم زمان را هدر دهم.»

راه‌های رهبری موثرتر در شرایط نوسان:

ایجاد چشم انداز (Vision) مشترک  نوسانات را اندازه­گیری می­کند و رهبران با چشم­انداز روشن، بهتر می­توانند تغییرات محیطی ناپایدار مانند همه­گیری و رکود اقتصادی را کنترل کنند. اگر رهبری یک تیم را بر عهده دارید، باید این دیدگاه را با آن‌ها به اشتراک بگذارید و وقتی آن‌ها هم آنچه که شما می­بینید را ببینند، همه می­توانند به درک مشترکی برسند. ایجاد این چشم انداز می­تواند به صورت زیر باشد:

. از تیم خود بخواهید که داده­ها را به اطلاعات تبدیل کنند. همه ما در هنگام تصمیم­گیری تا حد امکان حقایق مرتبط را می­خواهیم. اما اگر داده‌های خام بیش از حد، به جای داده‌های مناسب، ارائه شوند، آن‌وقت زمانی هم برای تبدیل آن به محتوای قابل درک برای تصمیم‌گیری نیاز است که در شرایط نوسان این زمان را نداریم.

2. به طور واضح ارتباط برقرار کنید. وینستون چرچیل یک ارتباط‌دهنده فوق‌العاده بود و معتقد بود کلمات کوچک بهترین هستند. هر کلمه­‌ای که بیش از سه هجا باشد نمی­‌تواند تاثیر مناسبی بگذارد و همچنین باید از جملات و شعارهای روشن برای ارتباطات استفاده کرد.

3. اطمینان حاصل کنید که منظور شما درک شده است. چالش­‌های ذاتی یک محیط بی­‌ثبات نیازمند رهبری چابک و سازمان­‌های انعطاف­‌پذیر است. اگر رهبران زیردست شما به طور کامل قصد شما را درک کنند، برای مدیریت مناسب این شرایط، مجهزتر خواهند بود.


 بیشتر بخوانید: آشنایی با انواع سبک رهبری

عدم قطعیت (Uncertainty)

عدم قطعیت به مشکل در پیش­‌بینی  اتفاقات اشاره دارد. از آنجا که در اطراف ما اتفاقات غیرقابل پیش­‌بینی به وفور وجود دارد، پیش­‌بینی و تخصیص موثر منابع برای تصمیم­‌گیرندگان بسیار دشوار است. عدم قطعیت دنیای VUCA می­‌تواند به معنای کار با اطلاعات ناکافی یا بازگشت به روش­‌های قدیمی باشد. سرعت بالای تغییرات محیط، باعث ایجاد عدم اطمینان می­‌شود. این موضوع مانعی برای توانایی ما در پیش­‌بینی تهدیدات و چالش­‌های پیش رو می­‌شود. به آخرین باری فکر کنید که سعی کردید یک بحران یا چالش را برای رئیس خود یا شاید سایر ذی­نفعانی که از نظر جغرافیایی در کنار شما نیستند توضیح دهید احتمالا  پس از چند تلاش مجبور شدید فریاد بزنید: "شما فقط باید اینجا باشید و آن را ببینید. تا بفهمید الان چه خبر است.» این عدم اطمینان در محیط شماست.

عدم قطعیت زمانی خطرناک می‌شود که برای درک آن با تکیه بیش از حد به آنچه قبلا شاهد آن بوده‌ایم عجولانه عمل کنیم. حمله به مرکز تجارت جهانی در 11 سپتامبر نمونه غم­‌انگیز این موضوع است. بررسی ترافیک تلفن‌های همراه و ایمیل رهبران سازمان‌های مستقر در هر دو برج نشان داد که بسیاری به جای فرار از ساختمان‌ها، صبورانه منتظر بودند تا امدادگران بیایند و آن‌ها را با نظم و ترتیب به بیرون از ساختمان‌ها هدایت کنند. اما این یک نوع تهدید بسیار متفاوت بود و راه حلی که قبلا تصور شده بود، صرف نظر از اینکه چقدر منطقی بود، ممکن بود تا حدودی دور از ذهن باشد. این طبیعت هر انسان است که با هر چالشی برخوردی مشابه با چیزی شبیه به آنچه که قبلا با آن مواجه شده‌است نشان دهد.

 اصول VUCA

راه‌­های رهبری موثرتر در شرایط عدم قطعیت:

اگر می‌­خواهید در یک محیط عدم قطعیت برتری یابید، باید درک (Understanding) کاملی از شرایط داشته باشید و  به این ترتیب می­‌توانید نوسانات و عدم اطمینان اطراف خود را درک کنید. همیشه از برقراری ارتباط منظم و واضح در تیم اطمینان حاصل کنید و  مطمئن شوید برای رسیدن به هدف نهایی هماهنگ باشند. علاوه بر این موارد زیر را نیز در نظر بگیرید:

1.دیدگاهی نوین داشته باشید. راه­‌هایی برای به چالش کشیدن و اثبات مناسب بودن مدل­های ذهنی خود به صورت فردی و جمعی بیابید.

2. انعطاف پذیر باشید. طرح‌های دقیق عالی هستند اما یک طرح باید انعطاف پذیری و گزینه­‌های جایگزین را نیز در برگیرد.

3. برنامه ها و تصمیمات را ارزیابی کنید. جزئیات پروسه­‌ها را با دقت بررسی کنید. این کار با هدف بهبود سازمان و حصول اطمینان از این است که نتایج بد هرگز دوباره اتفاق نمی‌افتد.

پیچیدگی (Complexity)

پیچیدگی به مباحثی چون آشفتگی مسائل، عدم وجود زنجیره علت و معلولی و نوعی سردرگمی که سازمان را احاطه کرده است، اشاره دارد. حجم اطلاعات همیشه در حال افزایش است و بین این اطلاعات وابستگی­‌هایی وجود دارد که باید در نظر گرفته شوند. دنیای پیچیده ما چشم اندازی را می­‌طلبد که فراتر از نگاه جمعی به تهدیدها و فرصت­‌ها باشد. پیشروی در پیچیدگی به معنای تفکر غیرخطی است. بیایید از یک استعاره استفاده کنیم تا به معنای واقعی آن پی ببریم. یک گل بزرگ را تصور کنید که بالای یک میز گرد کوچک است. گل آنقدر بزرگ است که از لبه­‌های میز می­‌افتد و چندین نفر دیگر باید آن را روی میز نگه دارند. حالا ممکن است این کار پیچیده به نظر نرسد، اما این مورد ما را با پیچیدگی روبرو می­‌کند. اگر یکی از ما فقط به قسمتی از گل که مستقیما در جلوی خود قرار دارد توجه کند، ممکن است آن را به روی میز برگرداند، اما با انجام این کار، و در صورت ناهماهنگی باعث هل دادن گل می‌شود و این کار را برای هم تیمی‌ها سخت‌تر می­‌کند. چالش‌های پیچیده‌ را نمی‌توان بدون کمک محیط و به طور جداگانه حل کرد.


 بیشتر بخوانید: مدل های عارضه یابی سازمانی

راه‌های رهبری موثرتر در شرایط پیچیده:

1.رهبری مشارکتی را توسعه دهید. تفویض اختیار در بین همکاران می‌­تواند موجب افزایش انگیزه مشارکت شود.

2.دست از جستجوی راه حل‌­های دائمی بردارید. پیگیری راه­‌حل­‌های دائمی ممکن است منابع حیاتی مورد نیاز را تمام کند.

3. نیروی ماهر آموزش دهید.

گنگ و مبهم (Ambiguity)

ابهام زمانی وجود دارد که معنای موضوعی، حتی با وجود اطلاعات کافی مشخص نیست. تنوع و گستردگی جهان، باعث ایجاد ابهام در محیط می­‌شود. بنابراین فرصت‌ها و چالش‌ها را باید از جنبه‌های مختلف بررسی کرد. کسب و کارها باید شفافیت ارائه دهند تا تکالیف و اهداف کاری به اندازه محیط مبهم نباشد. کارمندان شایسته، زمانی که با ابهام مواجه می‌شوند، کاری را انجام می‌دهند که احساس می­‌کنند مناسب است و انجام کار، چه مفید باشد چه نباشد، احساس خوبی به آن‌ها می­‌دهد.

راه‌های رهبری موثرتر در شرایط گنگ و مبهم

یک رهبر باید مسیر روشنی را ارائه دهد و تلاش­‌های دیگران را هماهنگ کند. موارد زیر می­‌تواند مفید و موثر باشد:

1. خوب گوش کنید. بین گوش دادن و انتظار برای صحبت کردن تفاوت وجود دارد، و کسانی که با شما در ارتباط هستند می‌توانند بفهمند که چه زمانی این کار را انجام می‌دهید. به سؤالاتی مانند "ما چه کار می­‌کنیم؟" توجه ویژه­‌ای داشته باشید. واکنش اولیه شما به سوال "هدف ما چیست؟" ممکن است این باشد که انگار  آن فرد با برنامه شما موافق نیست در حالی که نیاز است معنای پیام او را کامل درک کنید، ابهام ممکن است یک رهبر را به سمتی ناکارآمد سوق دهد. برای قدرت گرفتن، همه صداها باید شنیده شوند.

2.  متفاوت فکر کنید. استقبال  ایده­‌های جدید یکی از ویژگی­‌های رهبری است که به شدت با اثربخشی همبستگی دارد.

3. سود سهام افزایشی را تنظیم کنید. تنظیم و دستیابی به سودهای افزایشی یک راه برای ایجاد اطمینان و اعتماد در سازمان است. مجموعه­‌ای از اهداف میانی این فرصت را می­‌دهد تا به طور مستمر محیط خود را از موقعیت کنترل و قدرت ارزیابی کرد.

 

سخن آخر

به طور خلاصه می‌توان گفت جهان ووکا:

  • افراد را مضطرب می‌کند.
  • احتمال اخذ تصمیمات نامناسب در سطح شخصی / سازمانی بالاتر می‌رود.
  • فعالیت‌های بلندمدت ممکن است به خطر بیفتد.
  • شناخت دقیق آن نیاز به آموزش مداوم را یادآوری می‌کند.

راه‌ حل‌های زندگی در جهان ووکا به این شرح است: 

  • تغییر را پذیرا باشیم و هدف‌های انعطاف‌پذیر و قابل اصلاح تدوین کنیم.
  • چشم‌اندازها و ارزش‌ها را شفاف بیان کنیم و بر آن تکیه کنیم.
  • مدل‌های تاب‌آوری را در کسب و کارها ایجاد کنیم.
  • از داده‌ها و اطلاعات مفید استفاده کنیم و موقعیت‌های مختلف را مدل سازی کنیم.
  • تفکر خلاقانه و تفکر خارج از چارچوب را پرورش دهیم و رویکردهای خلاقانه با تمرکز بر آینده توسعه دهیم.

 

منبع: اریک کیل، دانشگاه هاروارد (Col.Eric G Kail, Harvard business review)


نظرات شما
  1. userpic ehsan

    سلام موضوع جذابی بود..خصوصا در این روزهای کسب و کار و اوضاع مبهم. ممنون از مطالب خیلی کاربردی

    پاسخ : ممنون از توجه شما
نظر بدهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. قسمت های مورد نیاز علامت گذاری شده اند *

 

 

 

captcha